Synefrine: wat is het en hoe werkt het?

Synephrine is een van de bekendste componenten van vetverbranders en 'energie'-pre-workoutcomplexen. Het wordt vaak een veilig alternatief voor efedrine genoemd, maar wat zit er eigenlijk achter die naam? De redactie heeft ontdekt waar synephrine vandaan komt, in welke vormen het bestaat en hoe het in het menselijk lichaam werkt.

Wat is synephrine en waar komt het vandaan

Synephrine is een natuurlijke protoalkaloïde die meestal wordt verkregen uit de onrijpe vrucht van de bittere sinaasappel (Citrus aurantium). Deze plant wordt in de traditionele Chinese geneeskunde al lang gebruikt onder de naam "zhi shi", en de schil en het vruchtensap worden toegevoegd aan marmelade en likeuren. In de moderne sportvoeding is synephrine een van de meest populaire componenten van zogenaamde vetverbranders geworden.

De belangstelling voor synephrine is dramatisch toegenomen na 2004, toen de verkoop van ephedrasupplementen in de Verenigde Staten werd verboden. Fabrikanten hadden een vervanging nodig met een vergelijkbaar "energetisch" effect, en bittere sinaasappelextract, gestandaardiseerd op synephrine, vulde deze niche snel. Het is vanwege deze oorsprong dat synephrine nog steeds vaak "zachte efedrine" wordt genoemd, hoewel dit vanuit farmacologisch oogpunt niet helemaal correct is.

In kleine hoeveelheden is synephrine ook aanwezig in gewone citrusvruchten: in het sap van zoete sinaasappelen, mandarijnen en clementines. Iemand die regelmatig sinaasappelsap drinkt, krijgt daarbij kleine doses van deze stof binnen. Daarentegen kunnen geconcentreerde extracten van bittere sinaasappel enkele tot enkele tientallen procenten synephrine bevatten.

In het menselijk lichaam wordt synephrine ook in sporenhoeveelheden gevormd als een zogenaamd "spooramine" - het is structureel verwant aan adrenaline en noradrenaline. Dit is nog een reden waarom fysiologen geïnteresseerd zijn in dit molecuul: het behoort tot de grote familie van fenylethylaminen, waartoe neurotransmitters en veel medicijnen behoren.

Chemische vormen: p-, m-synephrine en efedrine

De naam "synephrine" kan verschillende verbindingen verbergen, en dit is de bron van veel misverstanden. De belangrijkste alkaloïde van bittere sinaasappel is p-synephrine (para-synephrine), waarin de hydroxylgroep zich op de para-positie van de benzeenring bevindt. Het is deze vorm die natuurlijke extracten en de meeste veiligheidsstudies domineert.

Er is ook m-synephrine (meta-synephrine), bekend als fenylefrine. Het is een synthetisch medicijn met een uitgesproken effect op α1-adrenoceptoren, dat wordt gebruikt als vasoconstrictor, bijvoorbeeld in neusdruppels en in de anesthesiologie. Fenylefrine en p-synephrine zijn verschillende stoffen met verschillende veiligheidsprofielen, hoewel ze in oudere publicaties en labels soms door elkaar werden gehaald.

Efedrine en p-synephrine hebben ook een soortgelijk "raamwerk", maar verschillen in de rangschikking van functionele groepen. Dit ogenschijnlijk kleine verschil heeft een aanzienlijke invloed op het vermogen van het molecuul om het centrale zenuwstelsel en de receptoraffiniteit te penetreren. Efedrine passeert de bloed-hersenbarrière goed, terwijl p-synephrine dit volgens de beschikbare gegevens veel slechter doet.

Let daarom bij het lezen van de samenstelling van het supplement op welke vorm is aangegeven. Kwaliteitsfabrikanten geven het gehalte aan p-synephrine en de mate van standaardisatie van het extract aan, niet alleen "synephrine" of "Citrus aurantium" zonder cijfers.

Werkingsmechanisme: adrenoceptoren

Synephrine werkt als een agonist van adrenoceptoren – dezelfde ‘receptoren’ die worden beïnvloed door adrenaline en noradrenaline. Er zijn verschillende subtypen van deze receptoren: α1 en α2 reguleren voornamelijk de tonus van de bloedvaten, β1 - het werk van het hart, β2 - ontspanning van de bronchiën en gladde spieren, en β3 bevinden zich voornamelijk in vetweefsel en nemen deel aan lipolyse.

Het belangrijkste kenmerk van p-synephrine, dat door de reviewauteurs wordt benadrukt, is de relatief lage affiniteit voor α1-, β1- en β2-receptoren. Deze receptoren zijn verantwoordelijk voor het verhogen van de bloeddruk en de hartslag. Aan de andere kant is de relatieve activiteit tegen β3-receptoren hoger, wat theoretisch het effect op het vetmetabolisme verklaart zonder uitgesproken cardiovasculaire stimulatie.

Activering van β3-receptoren veroorzaakt een cascade in vetcellen via cyclisch AMP en proteïnekinase A, wat uiteindelijk leidt tot de afbraak van triglyceriden in vetzuren en glycerol. De vrijgekomen vetzuren kunnen in de spieren worden geoxideerd als energiebron. Dit mechanisme ligt aan de basis van de marketing van synephrine als middel voor "vetverbranding".

Tegelijkertijd is het belangrijk om de beperkingen te begrijpen: bij mensen is het aantal en de functionele rol van β3-receptoren in wit vetweefsel veel kleiner dan bij knaagdieren. Daarom kunnen de bij dieren verkregen resultaten niet rechtstreeks op mensen worden overgedragen. Bovendien neemt bij hoge doses de selectiviteit van elke agonist af en wordt het effect op andere receptorsubtypen duidelijker.

Wat gebeurt er in het lichaam na inname

Na inname wordt synephrine geabsorbeerd in het maag-darmkanaal en gedeeltelijk gemetaboliseerd door monoamineoxidase (MAO)-enzymen. Deze afbraakroute is dezelfde als die van een aantal andere aminen. Daarom wordt de combinatie van synephrine met MAO-remmers, die in de psychiatrie worden gebruikt, als potentieel gevaarlijk beschouwd.

Het effect van een enkele dosis houdt meerdere uren aan. In metabolische onderzoeken werden de effecten op de vetoxidatie binnen het eerste uur na toediening geregistreerd, dus bij sportexperimenten werd synephrine gewoonlijk ongeveer 45-60 minuten vóór de training gegeven.

Het meest reproduceerbare effect bij mensen is een kleine toename van het energieverbruik in rust en een toename van het aandeel vetten in de totale oxidatie van substraten tijdens matige inspanning. Volgens de Spaanse groep van Gutiérrez-Hellín en Del Coso verhoogde toediening van 3 mg/kg p-synephrine de snelheid van vetoxidatie tijdens een fietstest met toenemende intensiteit, terwijl de hartslag niet significant veranderde.

Wat synephrine waarschijnlijk niet doet:

• lost het onderhuidse vet in een specifiek deel van het lichaam niet op;
• creëert geen significant calorietekort zonder veranderingen in de voeding;
• heeft geen uitgesproken stimulerend effect op de psyche, kenmerkend voor efedrine of amfetaminen.

Vanuit fysiologisch oogpunt is synephrine dus een milde modulator van de stofwisseling, en geen krachtig thermogeen middel. Zelfs de positieve onderzoeken laten effecten van kleine omvang zien, die alleen van praktisch belang zijn tegen de achtergrond van een calorietekort en regelmatige training.

Regelgevende status en controle in de sport

In de meeste landen wordt bittere sinaasappelextract verkocht als onderdeel van een voedingssupplement, niet als geneesmiddel. De toezichthouders zijn er echter voorzichtig mee: sommige instanties, met name Health Canada, hebben limieten gesteld aan de dagelijkse hoeveelheid synephrine en de combinatie ervan met cafeïne in producten, en Europese deskundigen op het gebied van risicobeoordeling hebben herhaaldelijk de aandacht gevestigd op het gebrek aan gegevens over combinaties met stimulerende middelen.

In de sport staat synephrine niet op de Verboden Lijst van het WADA, maar wel al lange tijd in het Monitoring Programma. Dit betekent dat antidopinglaboratoria de prevalentie van het gebruik ervan monitoren om mogelijk misbruik te beoordelen. Voor atleten houdt het grootste risico niet verband met synephrine zelf, maar met de mogelijke besmetting van complexe "vetverbranders" met verboden stimulerende middelen.

Gevallen waarin niet-aangegeven stoffen zoals DMAA of andere synthetische stimulerende middelen zijn aangetroffen in supplementen met bittere sinaasappel, zijn gemeld in de literatuur en in regelgevende mededelingen. Daarom adviseert de redactie voor atleten die een dopingcontrole ondergaan, producten te kiezen die onafhankelijk zijn gecertificeerd vanwege de afwezigheid van verboden stoffen.

Het is ook de moeite waard om te onthouden dat de regels elk jaar veranderen: het WADA werkt de Verboden Lijst en het Monitoringprogramma elk jaar in januari bij. Voordat een atleet een stimulerend middel in zijn dieet opneemt, moet hij de huidige versie van de documenten controleren.

Redactionele conclusies

Synephrine is een natuurlijke bittere sinaasappelalkaloïde, structureel verwant aan adrenaline en efedrine, maar met een ander receptorprofiel. De belangrijkste vorm in supplementen is p-synephrine, dat niet mag worden verward met fenylefrine (m-synephrine).

Het werkingsmechanisme wordt voornamelijk geassocieerd met β3-adrenoceptoren en verhoogde lipolyse. Bij mensen is het effect bescheiden: een kleine toename van het energieverbruik en het aandeel vetten in oxidatie, zonder uitgesproken stimulatie van het hart bij gematigde doses.

Synephrine is geen "magische pil" voor gewichtsverlies, en de veiligheid ervan hangt grotendeels af van de dosis, de zuiverheid van het product en de combinatie met andere stimulerende middelen, voornamelijk cafeïne.

Als het onderwerp u interesseert, raden we u aan onze materialen te lezen over de wetenschappelijke basis van synephrine voor atleten, de bijwerkingen ervan en wie het niet mag gebruiken.

Lijst met gebruikte literatuur

1. Stohs SJ, Preuss HG, Shara M. A review of the human clinical studies involving Citrus aurantium (bitter orange) extract and its primary protoalkaloid p-synephrine. Int J Med Sci. 2012;9(7):527–538.
2. Stohs SJ, Preuss HG, Shara M. The safety of Citrus aurantium (bitter orange) and its primary protoalkaloid p-synephrine. Phytother Res. 2011;25(10):1421–1428.
3. Rossato LG, Costa VM, Limberger RP, et al. Synephrine: from trace concentrations to massive consumption in weight-loss. Food Chem Toxicol. 2011;49(1):8–16.
4. Haaz S, Fontaine KR, Cutter G, et al. Citrus aurantium and synephrine alkaloids in the treatment of overweight and obesity: an update. Obes Rev. 2006;7(1):79–88.
5. Gutiérrez-Hellín J, Del Coso J. Acute p-synephrine ingestion increases fat oxidation rate during exercise. Br J Clin Pharmacol. 2016;82(2):362–368.
6. World Anti-Doping Agency. The Monitoring Program. Montreal: WADA; щорічне видання.